PROPOLİS NEDİR:

Propolis, balarıları tarafından özellikle çiçeklerin ve yaprak tomurcuklarından toplanan, değişik miktarlarda balmumu ve reçine karışımıdır. Ağızlarındaki tükürük enzimleriyle kısmen sindirilerek, balmumu ile karıştırıldıktan sonra kovanda kullanılır. Yunanca pro (müdafaa) ve polis (şehir) kelimelerinden türetilmiştir. Bal arıları kendi şehirlerini yani kovanlarının müdafaası için bu maddeyi kullanırlar. En büyük özelliği ise antiviral, antibakteriyel, antifungal, antiparazitik ve antioksidan bir madde olmasıdır. Arı kovanlarının hijyenik özelliklere sahip olmasının başlıca sebebidir. Propolis arılar tarafından, kovanda bulunan delik ve çatlakların tamirinde; kovan giriş ve çıkışlarının boyutunu ayarlamada ve yapısal olarak sağlamlaştırmada da kullanılır.

İÇERİĞİ NELERDEN OLUŞUR:

Propolis, esas olarak reçine (% 50), balmumu (% 30), uçucu yağlar (% 10), polen (% 5) ve diğer organik bileşiklerden (% 5) oluşur . Fenolik bileşikler, esterler, flavonoidler, terpenler, beta-steroidler, aromatik aldehitler, propoliste bulunan önemli organik bileşiklerdir . Bununla birlikte, on iki farklı flavonoid; iki farklı fenolik asit bulunmaktadır.

Propolis ayrıca B1, B2, B6, C ve E vitaminleri gibi önemli vitaminleri ve magnezyum (Mg), kalsiyum (Ca), potasyum (K), sodyum (Na), bakır (Cu), çinko gibi faydalı mineralleri içerir. (Zn), manganez (Mn) ve demir (Fe).  Süksinik dehidrojenaz, glukoz-6-fosfataz, adenozin trifosfataz ve asit fosfataz gibi birkaç enzim de propolis içinde bulunur.

PROPOLİSİN SAĞLIK İÇİN KULLANIMI:

Başlıca tesirleri arasında antiseptik (mikroptan arındırıcı), antimikotik (mantarlara karşı), bakteriyostatik (bakteri üremesini durdurucu), astringent (lokal olarak damarları daraltan faktör), spazmolitik (kas gevşetici), antienflamatuar (iltihap giderici), anestetik (sinir hassasiyetini azaltıcı) ve antioksidant (oksitlenmeyi veya moleküllerdeki bozulmayı engelleyici) özellikleri sayılabilir.

Propolisin, eskiden beri yaraların iyileştirilmesinde, dokuların yenilenmesinde faydalı olduğu; yanıkların tedavisinde, nörodermatitlerde, bacak ülserlerinde, sedef hastalığında (psoriasis), genitalis ve pruritus (cinsi rahatsızlıklarda) kullanıldığı rapor edilmiştir.

Romatizma ve mafsal burkulması durumlarında tedavi edici olarak, ağız yıkama preparatlarının içine katılarak, diş macunu olarak, ağız iltihaplarının ve diş etlerinin tedavisinde kullanıldığı kaydedilmektedir. Kozmetik ürünlerde ve ilaçlarda (mesela yüz kremlerinde ve losyonlarda) kullanılmıştır. Propolis, ayrıca diş aralarını temizlemeye yarayan mumlu iplik yapımında kullanılır. Şekerler-sakızlarda, boğaz pastil ve damlalarında, şampuan ve sabunda da kullanılmaktadır.

Propolis, sağlık için vücut yoluyla alınması gereken 22 besini bünyesinde taşıması açısından, içinde bulunduğumuz yüzyıl da keşfedilen mükemmel doğal ilaç olarak kabul edilmiş ve önem kazanmıştır. Alternatif tıbbın, propolisi kullandığı hastalık alanları şöyle sıralanabilir : Solunum enfeksiyonları, viral enfeksiyonlar, deri enfeksiyonları, diş ve dişeti hastalıklarında, yara tedavisi ve doku yenilenmesi, kulak enfeksiyonları, sindirim sistemi rahatsızlıkları, bağışıklık sistemi bozuklukları gibi.

Propolisin, insanlar üzerinde olumlu etkisini gösterdiği hastalıklar: Beriberi, deri ülseri, ağız yaraları, diş ağrısı, burun iltihabı, mide ülseri, böbrek bozuklukları, İYE (idrar yolu enfeksiyonu) iyi huylu tümör, kist, damar sertliği, diabet, kemik erimesi, kırıkların kaynaması, sedef, sinir ucu iltihabı, sivilce, egzama, vajinal ve rahim iltihaplanması, şeker hastalığı, nefes darlığı, çeşitli yaralar, cilt kanseri, menopoz dönemi kemik erimesi, astım, bronşit, romatizmal ağrılar, tiberküloz, mikrobik rahatsızlıklar, parkinson, hemeroid, akciğer kanseri, grip, uçuklar, gastrit, oniki parmak ülseri, orta kulak iltihabı, ÜSYE (üst solunum yolu enfeksiyonu), baş ağrısı, güneş yanığı, akne olarak sıralanabilir.

Propolis, güçlü antimikrobiyal aktivitesinden dolayı, doğal antibiyotik olarak bilinir. Propolisin, MRSA da dahil olmak üzere 21 tür bakteri üzerinde, 9 tür mantar üzerinde, Giardia'nın da dahil olduğu 3 protozoa türü üzerinde ve herpes ve influenzanın da dahil olduğu geniş yelpazeli virüsler üzerinde, inhibitör(engelleyici) etkisi bulunmuştur. Japonya ve Çin gibi Uzakdoğu ülkelerinde propolisin, bu yüzyılda keşfedilen "en mükemmel doğal ilaç" olduğu kabul edilmiştir.

ÖNEMLİ UYARI:

Tıbbi amaçlarla propolis kullanımı gerektiğinde: Arı ürünlerinin bir ilaç olmadığı ve tedaviyi destekleyici bir gıda ürünü olduğu, kesinlikle bir tıp doktorunun önerisi ve kontrolü altında kullanılması, ayrıca bir yaşın altında ki çocuklara da yedirilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

KAYNAKLAR

1-Fratellone P. M., Tsimis F., Fratellone G. Apitherapy products for medicinal use. Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2016

2-Huang S., Zhang C.-P., Wang K., Li G. Q., Hu F.-L. Recent advances in the chemical composition of propolis. Molecules. 2014

3-Dr. İlker Kelle, "Apiterapi", Dicle Tıp Dergisi, 2007.

4-Lotfy M. Biological activity of bee propolis in health and disease. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2006

5-Castaldo S., Capasso F. Propolis, an old remedy used in modern medicine. Fitoterapia. 2002

6-Ulviye Kumova, Ali Korkmaz, Barış Cem Avcı, Güney Ceyran, Önemli Bir Arı Ürünü: Propolis, Uludağ Arıcılık Dergisi, Mayıs 2002

7-Nuray Şahinler, Arı Ürünleri ve İnsan Sağlığı Açısından Önemi, MKÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2000

8-Dr. Kadriye Sorkun, Arı Ürünleri, Bilim ve Teknik, Ağustos, 1987