POLEN NEDİR:

Çiçeklerin erkek organları tarafından erkek üreme birimi olarak üretilen polen (çiçek tozu), arılar tarafından arka bir çift bacakta bulunan ve polen cepleri olarak adlandırılan özel yapılar yardımıyla kovana taşınır. Polen, 6–200 mm çapında değişik renklerde, şekillerde ve yapıdadır. Polen topakları, toplanıldıkları bitkilerin türlerine bağlı olarak beş milyon adete kadar varan, polen sporlarının bir araya gelmesinden oluşurlar. Arıların, balözü ile karıştırdığı özel ağız salgılarıyla birleştirilen polen, mekanik olarak silkelenerek toplanan polenlerden önemli ölçüde farklılıklar göstermektedir. Gerçek şifa verici polen, en az 200 çeşit çiçekli bitki bulunan bir çayırlıktan veya tepelerden elde edilen polendir. Diğer yollarla elde edilen polenden ayrı tutulmalıdır.

Arıların, polen toplama etkinliği, çiçeklerin açtığı ve hava sıcaklığının 10°C'nin üzerinde olduğu ilkbahar mevsiminde başlar. Polen, 21 günlük işçi arılar tarafından, koloninin, protein gereksinimini sağlamak amacıyla bilinçli olarak toplanmaktadır.

Polen, polen tuzakları kullanılarak toplanmaktadır. Arının taşıdığı polen, önceden hazırlanmış tuzak düzeneklerinden geçerken, tuzak haznesinde birikir. Biriken polenler, 1-2 gün aralıklarla boşaltılıp 42 °C’yi geçmeyen sıcaklıkta kurutma dolaplarında kurutulup, su oranı % 7-8'e düşürülür.

Kurutulmamış polen, oda sıcaklığında, bir kaç gün içinde tüm besleyici değerlerini kaybetmektedir. Derin dondurucuda taze polen, 1 yıla kadar saklanabilir. Zirai mücadele veya ilaçlama yapılan alanlardan ve hastalık taşıyan olan kolonilerinden polen toplanmaz.

İNSAN SAĞLIĞINA FAYDALARI NELERDİR:

Polenin; protein, vitamin, mineral madde, enzimler ve amino asitler bakımından çok zengin bir besin maddesidir.

Balarısı poleninin bileşimi genel olarak; tat veren maddeler, renk veren maddeler, enzimler, vitaminler, (B1, B2, B3, B5, B6, B7, B8, B9, B12), provitamin A, C, D, E, mineraller (K, Na, Ca, Mg, S), eser elementler (Al, B, Cl, Cu, I, Fe, Mn, Ni, Si, Ti, Zn), organik asitler, bilinen serbest amino asitlerin hepsi oluşturur.

Polenin kimyasal yapısın ise; bitki türleri arasında çok önemli farklılıklar göstermektedir. % 21 ham protein, % 32 karbonhidrat, % 5 yağ, ve % 11 su  % 3-4 kül ve flavonoidler, karotenoidler, vitaminler, mineraller, tüm serbest amino asitler, nükleik asit ve nükleositler, enzimler(100'den fazla) ve büyütme faktörleri bulunur.

Polen, sindirimi kolaylaştırıcı, hücre yenileyici, canlılık verici, iştah artırıcı, hemoglobini yükseltici, seksüel aktivite artışı yanında, soğuk algınlığı, sinirsel ve ülser rahatsızlıklarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Polenin sağlık konusunda en önemli etkilerinden birisi de, kronik prostat hastalığı ile ilgilidir. Polenin, prostat rahatsızlığı sonucu oluşan ateşi düşürdüğü rapor edilmiştir.

Polen, sindirim sistemi ve idrar yolu enfeksiyonlarına neden olan bakteriler üzerinde anti-bakteriyel etkiye sahip bulunmaktadır.

Polenin aynı zamanda lösemi vakalarında oldukça etkili olduğu rapor edilmiştir. Polenin, kansere karşı olumlu etkisinin nedeni, yapısında bulunan yüksek seviyedeki karotenoidlere bağlanmaktadır.

Arılar tarafından toplanan polenin değişik oranlarda antibiyotik içermesi, bağırsak ve kan hemoglobini üzerinde olumlu etkiler sağlamaktadır. Bazı raporlar da polenin, cinsel hormonları beslediği ve uyardığı belirtilmiştir.

Polonya'da 8-12 yaş grubu çocuklarda yapılan araştırmalara göre; günde 20 g polen verilen öğrenciler ile polen verilmeyen öğrenciler arasında önemli derecede farklılıklar meydana gelmiştir. Polen alan öğrencilerin, kan ile ilgili bütün değerlerinde artış saptanmış, genel fizyolojik durumları ve vücut dirençlerinde iyileşme görülmüştür.

Polen, vücut organ ve sistemleri üzerinde onarıcı etkilere de sahip bulunmaktadır. Özellikle karaciğerdeki; travmatik, toksik, hepatitik veya herhangi bir etki sonucu oluşan dejenerasyonda önemli gelişmeler sağlamaktadır. Bu amaçla Almanya ve Romanya'da, polenden yapılmış ilaçlar piyasada satılmaktadır.

Apiterapi üzerine çeşitli kongrelerde tartışılan bildiriler ele alındığında polenin, kronik sindirim sistemi hastalıklarında; örneğin kronik kolit, mide ülseri, mide kanaması, kronik ishal ve kabızlıkta; anemi tedavisinde; beyin sklerozunda; kolesterol, lipid ve trigliserid kontrolünde; prostat bezi hastalıklarında; akut ve kronik hepatitte; doku ve organlarda görülen yapısal veya fizyolojik problemlerde başarı ile kullanıldığı anlaşılmıştır.

ÖNEMLİ UYARI:

Tıbbi amaçlarla arı poleni kullanımı gerektiğinde: Arı ürünlerinin bir ilaç olmadığı ve tedaviyi destekleyici bir gıda ürünü olduğu, kesinlikle bir tıp doktorunun önerisi ve kontrolü altında kullanılması, ayrıca bir yaşın altında ki çocuklara da yedirilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

 

 

KAYNAKLAR:

1- Fratellone P. M., Tsimis F., Fratellone G.  Apitherapy products for medicinal use. Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2016

 

2- Farmakolog Dr. Ahmet Rodopman, Doğanın Mucizesi Balarısı Poleni, Doğa &Sağlık Dergisi, Mart- Nisan, 2007.

 

3- Dr. İlker Kelle, "Apiterapi", Dicle Tıp Dergisi, 2007.

4- Dr. Ali Korkmaz, Polen, Tarım ve Köy işleri Bakanlığı, Samsun Tarım İl Müdürlüğü, 2005.

5- Prof. Dr. Muhsin Doğaroğlu, Modern Arıcılık Teknikleri, Tekirdağ 2004.

6- Nuray Şahinler, Arı Ürünleri ve İnsan Sağlığı Açısından Önemi, MKÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2000.

7- Dr. Kadriye Sorkun, Arı Ürünleri, Bilim ve Teknik, Ağustos, 1987.

8- Prof. Dr. M. Mihri Mimioğlu - Dr. Kadriye Sorkun, Doğa Harikası Polen, Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi, Ekim, 1984